HSRR09: Adaptief bouwen in het buitendijks gebied

De regio Rotterdam heeft een aanzienlijk areaal buitendijks gebied. De regio heeft de ambitie om de buitendijks gelegen gebieden de komende jaren te transformeren naar intensief gebruikt woon- en werkgebied. Deze gebieden krijgen naar verwachting te maken met een grotere kans op inundatie door de stijgende zeespiegel en veranderende afvoeren van de grote rivieren. Om hier op een veilige en duurzame manier te wonen en werken is het noodzakelijk om inzicht te krijgen in strategieën en maatregelen die zich richten op het beperken van de gevolgen van overstromingen. Op dit moment is er nog onvoldoende kennis over deze adaptieve strategieën en maatregelen beschikbaar om voor het buitendijkse gebied waterveiligheidsbeleid te kunnen formuleren.

Onderzoek Adaptieve Strategieën
De vraag “op welke manier adaptieve oplossingen in de buitendijks gelegen gebieden kunnen bijdragen aan het beperken van de gevolgen van overstromingen” staat centraal in het kennis voor Klimaatonderzoek ‘Adaptieve strategieën voor het buitendijks gebied‘. Een centraal uitgangspunt daarbij is dat de adaptieve oplossingen een bijdrage moeten leveren aan de aantrekkelijkheid van de stad, waarbij veiligheid, economie, verstedelijking en ecologie in balans zijn.
Binnen het onderzoek gaan we op zoek naar adaptieve oplossingen op gebouwniveau en op wijk- en stadsdeelniveau. De oplossingen kunnen betrekking hebben op het technisch ontwerp van gebouwen, zoals overstromingsvrije plinten, maar ook op het stedenbouwkundig ontwerp, zoals het ophogen van infrastructuur en nutsvoorzieningen. De opgave is complex doordat grote delen van het buitendijkse gebied al bebouwd zijn. Een belangrijk deel van het onderzoek zal zich richten op de juridische en planologische randvoorwaarden. Het gaat dan om vragen over planprocedures, verantwoordelijkheid, de verzekerbaarheid, communicatie met bewoners, opzetten van evacuatieplannen, etc.
Gezien de breedte van het onderzoek en de grote hoeveelheid beschikbare plannen en lopende (deel)onderzoeken is besloten het onderzoek op te delen in een definitiefase en een projectfase. In de definitiefase wordt de specifieke kennisvraag en verdere aanpak van het onderzoek per schaalniveau en per sectoraal thema geformuleerd. In de meerjarige projectfase (project HSRR3.1) worden de adaptieve strategieën en de bouwstenen waarmee adaptieve strategieën opgebouwd kunnen worden, verder onderzocht en vormgegeven.

Resultaat van de definitiefase: verkennende studies en onderzoeksvoorstel
Voor de definitiefase van het onderzoek is een breed consortium opgezet. Het consortium bestaat uit Arcadis, Hogeschool Rotterdam, TUDelft, Deltares, Dura Vermeer, Inbo Architecten en Gemeente Rotterdam. Het consortium heeft tijdens de definitiefase als inhoudelijke werkgroep gefungeerd. Hierdoor is het mogelijk geweest om in een beperkte tijdsperiode en een beperkt budget een breed gedragen onderzoeksvoorstel voor de projectfase op te leveren, samen met enkele verkennende deelonderzoeken.

De volgende deelonderzoeken zijn uitgevoerd:

• Internationale verkenning van adaptatiestrategieën van Europese deltasteden (TUDelft)
• Verkenning kwetsbaarheid buitendijks gebied voor hoog water (INBO en dS+V)
• Verkenning adaptieve strategieën, maatregelen en methodologie (Deltares)
• Krachtenveldanalyse buitendijksgebied (Arcadis)
   

Opleveringen en Resultaten

Het eindrapport 'Klaar voor hoogwater, verkennend onderzoek naar adaptieve strategieen voor het buitendijks gebied in de hotspot Rotterdam' Veelen, P. Meyer, H., Tromp, E., Plantinga, S. Batterbee, K. (2010). Klaar voor hoogwater, verkennend onderzoek naar adaptieve strategieen voor het buitendijks gebied in de hotspot Rotterdam.
Het rapport Adaptief bouwen in buitendijks gebied Woning, M.P. & E. Tromp (2009). Adaptief bouwen in buitendijks gebied, deelrappport van HSRR09, Deltares, rapportnummer 1200738-001-GEO-0001-r.
Het rapport strategies and the Rotterdam Floodplain H. Meyer & W. Hermans, (2009). Adaptive strategies and the Rotterdam Floodplain.
Het rapport Inventarisatie knelpunten waterveiligheid buitendijks Eshuis, L. e.a., (2009). Inventarisatie knelpunten waterveiligheid buitendijks. Arcadis, DGW.
Het rapport Analyse waterveiligheid buitendijkse gebieden Rotterdam Batterbee, K. (2009). Analyse waterveiligheid buitendijkse gebieden Rotterdam.
Het populair-wetenschappelijk artikel Hoogwater adaptatie in het buitendijksgebied van Rotterdam Richter, M. & veelen, P (2010). Hoogwater adaptatie in het buitendijksgebied van Rotterdam, bulletin RO-totaal, 2010 nr. 3, themanr. Water.
Veelen, P. van (2009). Klaar voor hoog water, voorstel voor onderzoek naar adaptieve strategieen in het buitendijks gebied in de Hotspot Rotterdam.